Có thể có, tùy vào sản phẩm, thị trường, khách hàng và yêu cầu pháp lý áp dụng cho doanh nghiệp.
Ngày nay, thức ăn cho chó mèo không còn đơn thuần là một sản phẩm tiêu dùng thông thường. Đây là sản phẩm được sử dụng trực tiếp bởi động vật và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của vật nuôi nếu nguyên liệu, quá trình sản xuất, bảo quản hoặc kiểm soát an toàn không được thực hiện phù hợp.
Đối với các nhà máy sản xuất thức ăn cho chó, thức ăn cho mèo và các sản phẩm thức ăn dành cho thú cưng, việc xây dựng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm theo ISO 22000 có thể giúp doanh nghiệp kiểm soát toàn bộ quá trình từ nguyên liệu đầu vào đến thành phẩm.
Đặc biệt, ISO 22000 trở nên đáng quan tâm khi doanh nghiệp:
- Muốn cung cấp sản phẩm cho các hệ thống phân phối lớn.
- Được khách hàng yêu cầu chứng nhận hệ thống an toàn thực phẩm.
- Muốn xây dựng hệ thống quản lý bài bản cho nhà máy.
- Có kế hoạch mở rộng thị trường hoặc xuất khẩu.
- Muốn kiểm soát tốt hơn các mối nguy trong quá trình sản xuất.
- Cần nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và xử lý sự cố.
- ISO 22000 là gì?
ISO 22000 là tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm (Food Safety Management System – FSMS).
Điểm quan trọng là ISO 22000 không chỉ tập trung vào việc kiểm tra thành phẩm.
Tiêu chuẩn tiếp cận theo hướng:
Nhận diện mối nguy → đánh giá và kiểm soát mối nguy → kiểm soát quá trình → theo dõi → cải tiến hệ thống.
Đối với nhà máy thức ăn thú cưng, cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp nhìn toàn bộ chuỗi sản xuất thay vì chỉ kiểm tra sản phẩm cuối cùng.
Ví dụ:
Nguyên liệu
↓
Tiếp nhận
↓
Kiểm tra
↓
Bảo quản
↓
Cân – phối trộn
↓
Gia công
↓
Sấy/làm nguội
↓
Đóng gói
↓
Bảo quản thành phẩm
↓
Xuất hàng
Mỗi công đoạn đều có thể phát sinh những mối nguy cần được nhận diện và kiểm soát phù hợp.
- Thức ăn cho chó mèo có phải là thực phẩm không?
Đây là điểm doanh nghiệp cần phân biệt rất rõ.
“Thức ăn cho thú cưng” thường được gọi là pet food, nhưng về mặt quản lý pháp luật, sản phẩm này không mặc nhiên đồng nhất với thực phẩm dành cho người.
Doanh nghiệp cần xác định sản phẩm của mình thuộc nhóm nào và áp dụng các quy định chuyên ngành tương ứng.
Vì vậy, khi tư vấn ISO 22000 cho một nhà máy thức ăn thú cưng, không nên chỉ hỏi:
“Nhà máy có sản xuất thực phẩm không?”
Mà cần xem xét:
- Sản phẩm cụ thể là gì?
- Đối tượng sử dụng là chó, mèo hay vật nuôi khác?
- Nguyên liệu sử dụng là gì?
- Quy trình sản xuất như thế nào?
- Thị trường tiêu thụ ở đâu?
- Khách hàng yêu cầu tiêu chuẩn nào?
- Quy định pháp luật áp dụng cho sản phẩm là gì?
Đây là bước rất quan trọng trước khi xác định phạm vi chứng nhận.
- Khi nào nhà máy thức ăn thú cưng nên triển khai ISO 22000?
Trường hợp 1: Khách hàng yêu cầu chứng nhận
Đây là một trong những lý do phổ biến nhất.
Ví dụ nhà máy đang sản xuất thức ăn cho chó mèo và muốn cung cấp cho một thương hiệu lớn.
Khách hàng yêu cầu:
“Nhà máy phải có chứng nhận ISO 22000.”
Lúc này chứng nhận không còn đơn thuần là một “điểm cộng”.
Nó có thể trở thành điều kiện để doanh nghiệp được tham gia chuỗi cung ứng của khách hàng.
- Khi nhà máy muốn xây dựng hệ thống quản lý bài bản
Một nhà máy có thể vẫn sản xuất bình thường mà chưa có ISO 22000.
Nhưng khi quy mô tăng lên, số lượng sản phẩm tăng, số lượng nhân viên tăng và số lượng nhà cung cấp tăng thì việc quản lý bằng kinh nghiệm cá nhân sẽ ngày càng khó.
Ví dụ:
Một nhà máy có:
- 50 loại nguyên liệu.
- 10 nhà cung cấp.
- 20 công thức.
- Hàng chục lô sản xuất mỗi tháng.
Khi có sự cố, doanh nghiệp phải trả lời được:
Nguyên liệu nào được sử dụng?
Thuộc lô nào?
Nhập từ nhà cung cấp nào?
Đã sử dụng cho những sản phẩm nào?
Sản phẩm đã được xuất cho khách hàng nào?
Có cần thu hồi không?
Đây chính là lúc hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất trở nên rất quan trọng.
- Khi nhà máy muốn kiểm soát mối nguy trong sản xuất
Thức ăn cho thú cưng có thể phát sinh nhiều loại mối nguy tùy nguyên liệu và quy trình.
Có thể xem xét các nhóm:
Mối nguy sinh học
Ví dụ:
- Vi sinh vật gây bệnh.
- Nhiễm chéo.
- Điều kiện bảo quản không phù hợp.
Mối nguy hóa học
Ví dụ:
- Độc tố nấm mốc.
- Dư lượng không mong muốn.
- Hóa chất vệ sinh.
- Các chất có thể nhiễm vào sản phẩm từ nguyên liệu hoặc quá trình sản xuất.
Mối nguy vật lý
Ví dụ:
- Kim loại.
- Đá.
- Mảnh nhựa.
- Dị vật từ thiết bị hoặc bao bì.
Không phải mối nguy nào cũng có mức độ giống nhau.
Doanh nghiệp phải xác định và đánh giá mối nguy dựa trên sản phẩm và quy trình thực tế của mình, sau đó xác định biện pháp kiểm soát phù hợp.
- Công thức và phối trộn cũng là điểm rất quan trọng
Đây là phần tôi cho rằng các nhà máy thức ăn thú cưng cần đặc biệt quan tâm.
Ví dụ một công thức sản xuất:
| Nguyên liệu | Tỷ lệ |
| Nguyên liệu A | 40% |
| Nguyên liệu B | 25% |
| Nguyên liệu C | 15% |
| Nguyên liệu D | 10% |
| Vitamin/khoáng | 5% |
| Thành phần khác | 5% |
Nếu cân sai hoặc phối trộn không đồng nhất, chất lượng sản phẩm có thể bị ảnh hưởng.
Vì vậy doanh nghiệp cần kiểm soát:
Công thức
→
Cân nguyên liệu
→
Nhận diện nguyên liệu
→
Phối trộn
→
Kiểm soát quá trình
→
Hồ sơ sản xuất
→
Truy xuất lô
Đây cũng là lý do hệ thống quản lý không thể chỉ tập trung vào phòng QC.
- Nhà máy có HACCP rồi có cần ISO 22000 không?
Đây là câu hỏi rất thường gặp.
HACCP và ISO 22000 không phải là hai thứ hoàn toàn giống nhau.
HACCP tập trung mạnh vào việc:
Phân tích mối nguy và xác định các biện pháp kiểm soát an toàn thực phẩm.
Trong khi ISO 22000 xây dựng một hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, trong đó HACCP là một thành phần quan trọng.
ISO 22000 còn bao gồm các nội dung về:
- hệ thống quản lý;
- trao đổi thông tin;
- chương trình tiên quyết (PRPs);
- phân tích mối nguy;
- kiểm soát vận hành;
- đánh giá;
- cải tiến.
Vì vậy:
Có HACCP không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã có ISO 22000.
- ISO 22000 có kiểm tra nhà máy như thế nào?
Khi đánh giá chứng nhận, tổ chức chứng nhận không chỉ nhìn vào một bộ hồ sơ đẹp.
Đánh giá viên có thể xem xét thực tế:
Nhà xưởng
- Phân khu.
- Vệ sinh.
- Luồng nguyên liệu.
- Luồng sản phẩm.
- Kiểm soát nhiễm chéo.
Kho
- Điều kiện bảo quản.
- Nhận diện nguyên liệu.
- Tình trạng nguyên liệu.
- Kiểm soát xuất nhập.
Sản xuất
- Công thức.
- Cân nguyên liệu.
- Phối trộn.
- Kiểm soát quá trình.
- Vệ sinh thiết bị.
QC
- Lấy mẫu.
- Kiểm nghiệm.
- Tiêu chí chấp nhận.
- Xử lý kết quả không phù hợp.
Hồ sơ
- Hồ sơ nguyên liệu.
- Hồ sơ sản xuất.
- Hồ sơ kiểm tra.
- Truy xuất.
- Khiếu nại.
- Thu hồi.
Nói cách khác:
ISO 22000 không phải là “làm một bộ hồ sơ để lấy chứng chỉ”.
Hệ thống phải được triển khai trong hoạt động thực tế của nhà máy.
- Nhà máy cần chuẩn bị gì trước khi đăng ký chứng nhận?
Trước tiên nên thực hiện đánh giá khoảng cách (Gap Assessment).
Có thể xem xét ít nhất các nhóm sau:
- Phạm vi hệ thống
Xác định rõ:
- sản phẩm;
- dây chuyền;
- địa điểm;
- hoạt động thuộc phạm vi chứng nhận.
- Quy trình sản xuất
Xây dựng và xác nhận:
- sơ đồ quy trình;
- từng công đoạn;
- đầu vào;
- đầu ra;
- dòng nguyên liệu.
- PRP
Kiểm soát:
- nhà xưởng;
- vệ sinh;
- nước;
- côn trùng;
- chất thải;
- bảo trì;
- kho;
- vận chuyển…
- HACCP
- Thành lập nhóm an toàn thực phẩm.
- Mô tả sản phẩm.
- Xác định mục đích sử dụng.
- Phân tích mối nguy.
- Xác định biện pháp kiểm soát.
- Xác định CCP/OPRP theo phương pháp của tiêu chuẩn.
- Truy xuất
Doanh nghiệp phải có khả năng truy xuất từ:
Thành phẩm
→
Lô sản xuất
→
Công thức
→
Nguyên liệu
→
Nhà cung cấp
và ngược lại.
- Vậy nhà máy thức ăn cho chó mèo có “cần” ISO 22000 không?
Không nên trả lời đơn giản là “nhà máy nào cũng bắt buộc phải có ISO 22000”.
Cách chính xác hơn là:
ISO 22000 có thể trở thành một yêu cầu quan trọng về thương mại, quản lý và chuỗi cung ứng đối với nhà máy thức ăn thú cưng, nhưng doanh nghiệp phải xác định yêu cầu pháp luật và yêu cầu khách hàng cụ thể áp dụng cho sản phẩm của mình.
Nếu doanh nghiệp đang gặp một trong các tình huống:
- Khách hàng yêu cầu ISO 22000
- Muốn mở rộng thị trường
- Muốn xây dựng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm
- Muốn kiểm soát tốt hơn nguyên liệu và quá trình sản xuất
- Muốn tăng khả năng truy xuất và xử lý thu hồi
thì đây là thời điểm phù hợp để xem xét triển khai.
Kết luận
Đối với nhà máy sản xuất thức ăn cho chó mèo, ISO 22000 không đơn thuần là một “tờ chứng chỉ”.
Giá trị lớn hơn nằm ở việc xây dựng một hệ thống có khả năng trả lời những câu hỏi rất thực tế:
Nguyên liệu này từ đâu?
Đã được kiểm soát chưa?
Đã đi vào những lô sản phẩm nào?
Quá trình phối trộn có được kiểm soát không?
Mối nguy nào có thể xảy ra?
Biện pháp kiểm soát là gì?
Nếu một lô có vấn đề, nhà máy có truy xuất và thu hồi được không?
Đó mới là bản chất của quản lý an toàn thực phẩm trong nhà máy thức ăn thú cưng.
Dịch vụ đào tạo và chứng nhận ISO tại PQI
PQI đồng hành cùng doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình triển khai hệ thống quản lý:
- Đào tạo nhận thức ISO.
- Đào tạo đánh giá viên nội bộ.
- Đánh giá chứng nhận.
- Đào tạo duy trì và cải tiến hệ thống.
Đội ngũ chuyên gia của PQI luôn hướng tới mục tiêu giúp doanh nghiệp không chỉ đạt chứng nhận, mà còn vận hành hiệu quả hệ thống quản lý môi trường và tạo giá trị bền vững.
Liên hệ ngay với chúng tôi, Tel/Zalo: 0906259389
